Ngành bán lẻ là gì? Ở thời điểm hiện nay, đó không còn là câu hỏi khó vì nó đã xâm nhập và phủ khắp cuộc sống người dân trên toàn cầu. Thế nhưng, các nhà kinh doanh vẫn cần những câu trả lời sâu rộng hơn nữa. Đọc bài viết để có thể lựa chọn mô hình bán lẻ phù hợp và bắt kịp xu hướng, tình hình trong ngành.
1. Ngành bán lẻ là gì?
Ngành bán lẻ (Retail Industry/Retail Management) hay còn gọi là Bán lẻ (Retail). Đây là quá trình kinh doanh hàng hóa, dịch vụ thông qua nhiều kênh phân phối khác nhau. Các nhà bán lẻ sẽ mua sản phẩm từ nhà sản xuất, nhà buôn hoặc doanh nghiệp bán lẻ rồi bán cho người tiêu dùng (cuối cùng).
Bán lẻ là kiểu kinh doanh thương mại tập trung, chủ yếu hướng vào đối tượng người tiêu dùng cá nhân có khả năng mua hàng ít. Đây là một trong những ngành đóng góp chính cho cỗ máy kinh tế toàn cầu.
2. Các mô hình bán lẻ phổ biến hiện nay
Bốn mô hình chính tạo nên mạng lưới bán lẻ khổng lồ trong ngành bánh là là gì? Sau đây là các hình thức bán lẻ phổ biến mà doanh nghiệp buộc phải nắm rõ ưu & nhược điểm riêng để xây dựng mô hình kinh doanh phù hợp:
2.1. Bán lẻ truyền thống (Brick-and-Mortar Retail)
Bán lẻ truyền thống hay còn gọi là bán lẻ trực tiếp, là hình thức bán lẻ phổ biến và lâu đời nhất hiện nay. Với mô hình này, nhà bán lẻ sẽ kinh doanh hàng hóa, dịch vụ trực tiếp cho người tiêu dùng tại các địa điểm cố định: siêu thị, chợ, cửa hàng tiện lợi, tiệm tạp hóa,…
Hình thức này cho phép người mua xem xét hàng hóa chân thực, mang đến trải nghiệm mua sắm hữu hình. Thậm chí, khách hàng còn có cơ hội được dùng thử (miễn phí) các sản phẩm. Đây là ưu điểm thu hút nhất mà mô hình này sở hữu. Tuy nhiên, chi phí mặt bằng, tiền điện nước, chi phí nhân sự,… lại là những thách thức lớn cản bước các doanh nghiệp bán lẻ truyền thống.
Hiện nay, mặc dù phải đối mặt với sức ép cạnh tranh rất lớn từ thương mại điện tử, bán lẻ offline vẫn giữ vai trò hết sức quan trọng. Các thương hiệu lớn: MUJI, UNIQLO, WinCommerce, Central Retail,… vẫn liên tục khai trương các cửa hàng, chi nhánh mới.
2.2. Bán lẻ trực tuyến (E-commerce)
Bán lẻ trực tuyến là một hình thức bán lẻ hiện đại, là kết quả tất yếu của quá trình phát triển Internet và công nghệ thông tin trong thời đại hiện nay. Theo đó, người tiêu dùng có thể mua sắm sản phẩm qua các trang web, sàn thương mại điện tử, mạng xã hội,…
Mô hình đang rất được người tiêu dùng ưa chuộng bởi tính thuận tiện, tiết kiệm thời gian, công sức, dễ dàng so sánh giá cả,… Tuy nhiên chi phí logistics lại là một trong những trở ngại lớn cho các nhà bán lẻ trên con đường mở rộng quy mô vận hành. Theo TheLEADER, logistics chiếm 25% chi phí trong thương mại điện tử, chi phí thanh toán trực tuyến cũng rất cao, lên đến 1-2%.
Bán lẻ online nội địa mới chỉ đang ở giai đoạn đầu phát triển phát triển với tỷ trọng 10-20%. Có thể thấy, thị trường này vẫn còn rất nhiều khoảng trống để các doanh nghiệp phát triển và tạo đột phá trong tương lai.
Tìm hiểu thêm: Hiểu về đối thủ cạnh tranh là gì trong thương mại điện tử
2.3. Bán lẻ đa kênh (Omnichannel Retail)
Bán lẻ đa kênh là sự tích hợp nhiều kênh phân phối tạo nên mạng lưới đồng bộ, tối ưu liên kết. Omnichannel và multichannel là 2 mô hình đa kênh rất dễ bị nhầm lẫn với nhau, thế nhưng mô hình multichannel vận hành các kênh độc lập và không có trải nghiệm tương tác cá nhân hóa.
Sự ra đời của Internet với những ưu điểm vượt trội của thương mại điện tử những tưởng sẽ sánh “đánh sập” hệ thống bán lẻ truyền thống. Thế nhưng thực tế lại hoàn toàn khác. Hành vi người tiêu dùng ngày càng trở nên phức tạp hơn, với mong muốn có thể sở hữu món hàng có chất lượng tốt nhất mà giá cả vẫn ưu đãi.
Vì vậy, họ có thể không ngại bỏ ra thời gian để xem xét hàng hóa cả trên nền tảng online và offline một cách kỹ lưỡng trước khi ra quyết định mua sắm. Họ có thể xem sản phẩm, đánh giá mua, so sánh giá trên mạng trước rồi mới đến cửa hàng mua hoặc đến cửa hàng xem xét sản phẩm thực tế trước rồi mới lên mạng mua.
Nhà lãnh đạo công nghiệp bán lẻ toàn cầu của IBM Global Business Services, Jill Puleri từng nói: “Khách hàng thời nay tinh vi và cơ hội, họ lượn lờ qua lại giữa cửa hàng ngoại tuyến và trực tuyến tùy thuộc vào từng thời điểm nhu cầu.”. Chính xu hướng hành vi này đã giúp 2 cán cân bán lẻ offline và online được giữ lại.
2.4. Bán lẻ tự động (Automated Retail)
Bán lẻ tự động bao gồm chuỗi các kiot độc lập, tự phục vụ thông qua việc áp dụng các phần mềm công nghệ: máy bán hàng tự động, cửa hàng tiện lợi tự động,… Mô hình này được dự đoán sẽ sớm trở thành xu hướng tương lai của ngành bán lẻ, khi công nghệ đang dần lên ngôi và phủ sóng mọi ngóc ngách trong đời sống người dân.
3. Các xu hướng cần chú ý trong ngành bán lẻ là gì?
Nền kinh tế toàn cầu đang phát triển vô cùng mạnh mẽ và biến động liên tục. Các xu hướng trong ngành bán lẻ cũng không ngoại lệ. Sau đây các xu hướng bán lẻ lớn sẽ chiếm ưu thế trong năm nay:
3 xu hướng bán lẻ chính năm 2024 (nguồn: Báo cáo thường niên 2024 của Sapo)
3.1. Mở rộng kênh bán
Dễ dàng nhận ra, bán hàng đa kênh sở hữu lợi thế vượt trội. Hiện nay, giá thuê mặt bằng trồi sụt thất thường, quy định trên sàn thương mại điện tử ngày càng chặt chẽ, thuật toán mạng xã hội liên tục thay đổi,… Thực tế đang từng bước khẳng định vai trò chủ đạo của mô hình đa kênh này và kỳ vọng nó là “cứu cánh” cho ngành bán lẻ.
Những kết quả kinh doanh đáng mơ ước của những thương hiệu nổi tiếng đã phần nào khẳng định sức mạnh của mô hình omnichannel. Theo Mobi Work, Doanh thu và lợi nhuận Sephora, Decathlon, Macy’s, Oasis,… đạt mức tăng 40-200% sau khi áp dụng mô hình này.
Trong thời gian tới, các nhà bán lẻ nên tập trung khai thác “khoảng trống” thị trường thông qua các chương trình xúc tiến thương mại, thúc đẩy thương mại điện tử, các hoạt động kích cầu tiêu dùng nội địa,… Đây là các “đòn bẩy” được nhà nước, chính phủ tung ra để hỗ trợ phục hồi toàn ngành bán lẻ.
3.2. Shoppertainment & Edutainment
Từ Shoppertainment trong ngành bánh là gì đến xu hướng được yêu thích nhất hiện nay. Mua sắm tích hợp trải nghiệm giải trí và sáng tạo nội dung số mang tính giáo dục là những xu hướng không thể bỏ qua trong thời gian tới. Nhu cầu coi việc mua sắm là hoạt động giải trí đang ngày càng trở nên phổ biến. Đồng thời, nội dung tiếp thị sản phẩm cũng cần gia tăng hàm lượng chất xám, thông tin bổ ích để thuyết phục người xem xuống tiền.
Nổi bật trong xu hướng là TikTok Shop với sự tăng trưởng đáng kể trong thời gian vừa qua và còn được kỳ vọng tiếp tục “lớn mạnh” trong giai đoạn tới. Bước qua năm 2024, TikTok Shop ghi nhận mức tăng 6,3 điểm thị phần so với tháng trước, đạt 23,2% thị phần các sàn thương mại điện tử toàn quốc và còn ghi nhận những dấu hiệu tăng trưởng mạnh mẽ trong tương lai.
Tìm hiểu thêm: Shoppertainment TikTok: Bước đột phá cho thương hiệu
3.3. VietQR
Các phương thức thanh toán không tiền mặt ngày càng phổ biến và được ưa chuộng, đặc biệt là hình thức thanh toán qua mã QR. Xu hướng này giúp người mua thanh toán hàng hóa nhanh chóng, thuận tiện và không phụ thuộc vào tiền mặt. Ngoài ra, nó còn giảm thiểu gần như hoàn toàn rủi ro gửi nhầm số tài khoản cho khách hàng cũng như rủi ro quản lý tiền mặt cho người bán.
4. Thị trường bán lẻ năm 2025
Khi tìm hiểu về ngành bán lẻ là gì, ta có thể thấy rằng 2024 là 1 năm kinh tế toàn cầu nói chung và kinh tế trong nước nói riêng phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức. Sau sự “chùng lắng” này, toàn ngành bán lẻ nhận được nhiều kỳ vọng sẽ phục hồi trở lại trong năm nay nhờ tiềm năng mạnh mẽ từ 100 triệu dân số toàn nước, trong đó 50% là dân số trẻ có nhu cầu tiêu dùng đa dạng và biến động liên tục
Công ty Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) cho biết, nhìn chung, bức tranh ngành bán lẻ nửa đầu năm 2025 được phác họa các gam màu sáng, tích cực. Dẫn đầu thị trường là phân ngành bán lẻ tạp hóa. Kế tiếp là bán lẻ hàng thiết bị công nghệ (ICT). Và sau đó là sự lên ngôi của bán lẻ dược phẩm và trang sức với những tên tuổi tiềm năng: Long Châu, PNJ,…
Theo Tạp chí Kinh tế và Dự báo, quy mô thị trường bán lẻ Việt Nam 6 tháng đầu năm ước đạt 3.098,7 nghìn tỷ đồng, tăng 8,6% so với cùng kỳ năm trước, Đây là những tín hiệu tích cực cho từng bước phục hồi trở lại của toàn ngành.
Cũng theo nghiên cứu từ Mordor Intelligence, doanh thu toàn ngành bán lẻ nội địa sẽ đạt 276,37 tỷ USD trong năm nay. Và với mức tăng trưởng dự báo khả quan là 12,05%, đến năm 2029, con số này sẽ mở rộng lên đến 488,08 tỷ USD.
Song song với thị trường nội địa, thị trường quốc tế cũng nhận được những tín hiệu tích cực. Dự báo trong năm nay, quy mô bán lẻ toàn cầu sẽ đạt giá trị 32,68 nghìn tỷ USD và tăng lên 47,24 nghìn tỷ USD vào năm 2029 với tốc độ CAGR 7,65%.
5. Ngành bán lẻ là gì? Kết luận
Bài viết đã cung cấp cái nhìn tổng quan và sâu sắc về ngành bán lẻ là gì. Lựa chọn đúng mô hình bán lẻ và nắm bắt tốt các xu hướng hiện nay cũng như trong tương lai sẽ giúp các nhà bán thu về kết quả kinh doanh thuận lợi. Tuy nhiên, ngành bán lẻ toàn cầu hiện nay vẫn còn gặp nhiều “chướng ngại vật”, các nhà bán lẻ nên có sự chuẩn bị và đối phó cẩn thận, kịp thời.
